تورم جان‌سخت و جان‌فرسا؛ قیمت‌ها همچنان می‌تازند

به گزارش صدای بورس، تورم سالانه در مهرماه ۱۴۰۵ به ۷۶.۸ درصد رسید و تورم نقطه‌به‌نقطه نیز با وجود کاهش ۱.۱ واحد درصدی، همچنان در سطح ۸۸.۷ درصد قرار دارد. هم‌زمان، تورم نقطه‌ای ۱۰۷ درصدی خانوارهای روستایی و افزایش ۲۳.۵ درصدی هزینه آموزش در یک ماه، از تداوم فشار سنگین هزینه‌های زندگی حکایت دارد.

مرکز آمار ایران جزئیات شاخص قیمت مصرف‌کننده در مهرماه ۱۴۰۵ را منتشر کرد؛ گزارشی که نشان می‌دهد کاهش محدود یکی از شاخص‌های تورمی، هنوز فاصله معناداری با بهبود وضعیت معیشتی خانوارها دارد. شاخص قیمت مصرف‌کننده در این ماه به ۷۶۱.۸ واحد رسید و تورم ماهانه، نقطه‌به‌نقطه و سالانه به‌ترتیب ۴.۴، ۸۸.۷ و ۷۶.۸ درصد ثبت شد.

این ارقام در شرایطی منتشر شده‌اند که تورم نقطه‌به‌نقطه نسبت به شهریورماه ۱.۱ واحد درصد کاهش یافته است؛ اما چنین کاهشی را نمی‌توان به معنای عقب‌نشینی قیمت‌ها دانست. وقتی تورم نقطه‌ای همچنان به مرز ۹۰ درصد نزدیک است، کاهش جزئی این شاخص بیش از آنکه نشانه ارزانی باشد، از اندکی کندتر شدن رشد قیمت‌ها نسبت به دوره مشابه سال قبل حکایت دارد.

کاهش تورم نقطه‌ای؛ بدون نشانه‌ای از ارزانی

تورم ماهانه مهرماه به ۴.۴ درصد رسید؛ به این معنا که سطح عمومی قیمت‌ها نسبت به شهریورماه به‌طور متوسط ۴.۴ درصد افزایش یافته است. این نرخ به‌تنهایی نشان می‌دهد فشار تورمی در اقتصاد همچنان ادامه دارد و کاهش محدود تورم نقطه‌ای، مانع افزایش ماهانه هزینه‌های خانوار نشده است.

تورم نقطه‌به‌نقطه نیز از ۸۹.۸ درصد در شهریور به ۸۸.۷ درصد در مهرماه رسید. بر این اساس، خانوارها برای خرید مجموعه‌ای یکسان از کالاها و خدمات، به‌طور متوسط باید ۸۸.۷ درصد بیشتر از مهرماه سال گذشته هزینه کنند.

در کنار این دو شاخص، تورم سالانه ۷۶.۸ درصدی نیز تصویری از استمرار افزایش شدید هزینه‌ها ارائه می‌دهد. این شاخص که تغییر متوسط قیمت‌ها در یک دوره ۱۲ماهه را اندازه‌گیری می‌کند، همچنان در سطحی بالا قرار دارد و نشان می‌دهد فشار افزایش قیمت‌ها محدود به یک ماه یا چند قلم کالا نیست.

آموزش؛ پیشتاز افزایش ماهانه قیمت‌ها

بررسی گروه‌های اصلی هزینه‌ای نشان می‌دهد تورم مهرماه در همه بخش‌ها یکسان نبوده است. آموزش با تورم ماهانه ۲۳.۵ درصدی در صدر گروه‌های اعلام‌شده قرار گرفته؛ رقمی که به معنای افزایش قابل‌توجه هزینه‌های مرتبط با این بخش در فاصله تنها یک ماه است.

پس از آموزش، حمل‌ونقل با تورم ماهانه ۱۰.۷ درصدی و تفریح و فرهنگ با نرخ ۹.۸ درصدی قرار دارند. افزایش قیمت‌ها در این گروه‌ها می‌تواند هزینه دسترسی خانوارها به خدمات و فعالیت‌های روزمره را بالا ببرد و دامنه فشار تورمی را از نیازهای اولیه به سایر بخش‌های زندگی گسترش دهد.

در همین حال، تورم ماهانه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات ۲.۴ درصد و تورم کالاهای غیرخوراکی و خدمات ۵.۸ درصد گزارش شده است. فاصله میان این دو نرخ نشان می‌دهد رشد قیمت‌ها در گروه کالاهای غیرخوراکی و خدمات سریع‌تر بوده است؛ هرچند برای ارزیابی دقیق اثر آن بر معیشت، باید وزن هر گروه در سبد مصرفی خانوارها نیز در نظر گرفته شود.

دخانیات، مبلمان و حمل‌ونقل در صدر تورم نقطه‌ای

در مقایسه با مهرماه سال گذشته، دخانیات با تورم نقطه‌به‌نقطه ۱۶۳.۲ درصدی بیشترین افزایش قیمت را در میان گروه‌های اعلام‌شده ثبت کرده است. پس از آن، مبلمان و لوازم خانگی با ۱۲۸.۹ درصد و حمل‌ونقل با ۱۲۸ درصد قرار دارند.

تورم نقطه‌ای این سه گروه به‌مراتب بالاتر از نرخ ۸۸.۷ درصدی کل کشور است. این فاصله نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها در برخی بخش‌ها شدت بیشتری داشته و هزینه تهیه کالاهای بادوام و استفاده از خدمات حمل‌ونقل نیز با رشد قابل‌توجهی همراه بوده است.

با این حال، برای سنجش اثر واقعی این افزایش‌ها بر رفاه خانوارها، صرفاً مقایسه نرخ تورم کافی نیست؛ سهم هر گروه از مخارج خانوار و میزان امکان حذف یا جایگزینی هزینه‌ها نیز اهمیت دارد.

شکاف تورمی شهر و روستا عمیق‌تر از یک تفاوت آماری است

یکی از مهم‌ترین نکات گزارش مهرماه، فاصله قابل‌توجه نرخ تورم میان خانوارهای شهری و روستایی است. تورم سالانه خانوارهای شهری ۷۴.۱ درصد و خانوارهای روستایی ۹۲.۳ درصد اعلام شده است؛ اختلافی معادل ۱۸.۲ واحد درصد.

این شکاف در تورم نقطه‌به‌نقطه نیز مشهود است. نرخ تورم نقطه‌ای خانوارهای روستایی به ۱۰۷ درصد رسیده، در حالی که این شاخص برای خانوارهای شهری ۸۵.۵ درصد بوده است. به بیان دیگر، افزایش هزینه سبد مصرفی خانوارهای روستایی نسبت به مهرماه سال گذشته، از رشد قیمت‌ها برای خانوارهای شهری به‌مراتب بیشتر بوده است.

البته این تفاوت به‌تنهایی برای نتیجه‌گیری درباره علت شکاف کافی نیست و بررسی ترکیب سبد مصرفی، درآمد خانوارها، دسترسی به بازارها و تغییر قیمت اقلام مختلف ضروری است. با این حال، فاصله ثبت‌شده در شاخص‌ها نشان می‌دهد فشار تورمی در مناطق مختلف کشور یکسان توزیع نشده است.

تورم پایین‌تر نیامده؛ فقط یکی از نرخ‌ها اندکی کاهش یافته است

آمار مهرماه تصویری روشن از وضعیت تورم ارائه می‌کند: تورم ماهانه همچنان مثبت و قابل‌توجه است، تورم سالانه به ۷۶.۸ درصد رسیده و تورم نقطه‌به‌نقطه نیز با وجود افت محدود، در سطح ۸۸.۷ درصد باقی مانده است. در این میان، رشد شدید قیمت‌ها در گروه آموزش و فاصله معنادار تورم شهر و روستا، دو نکته مهم گزارش جدید مرکز آمار هستند.

مسئله اصلی آن است که کاهش ۱.۱ واحد درصدی تورم نقطه‌ای، به‌خودی‌خود از کاهش سطح قیمت‌ها یا بازگشت قدرت خرید خانوارها خبر نمی‌دهد. تا زمانی که سطح عمومی قیمت‌ها همچنان افزایش می‌یابد و رشد هزینه‌ها با بهبود متناسب درآمدها همراه نمی‌شود، فشار تورمی بر معیشت ادامه خواهد داشت.

منبع: مرکز آمار ایران، گزارش شاخص قیمت مصرف‌کننده مهرماه ۱۴۰۵